Poznajemy kogoś. Rozmowa płynie swobodnie, pojawia się fascynacja, poczucie bliskości. Po spotkaniu trudno przestać myśleć o tej osobie. Czasami mamy wrażenie, jakbyśmy znali ją od zawsze.
Ale co właściwie o niej wiemy?
Wiemy, jak czuliśmy się w jej obecności. Nie wiemy jeszcze, jak reaguje na odmowę, rozczarowanie, konflikt czy odmienne zdanie. A jednak już zaczynamy tworzyć obraz człowieka, którego dopiero poznajemy.
Psychologowie Janine Willis i Alexander Todorov (2006) wykazali, że wystarczy jedna dziesiąta sekundy, abyśmy zaczęli formułować oceny na podstawie wyglądu twarzy. Nie oznacza to, że są one trafne. Pokazuje jednak, jak szybko powstaje pierwsze wrażenie.
Następnie może pojawić się efekt aureoli. Jedna pozytywna cecha sprawia, że przypisujemy drugiej osobie kolejne zalety, których jeszcze nie poznaliśmy. Ktoś jest inteligentny, więc zakładamy, że będzie również dojrzały emocjonalnie. Ktoś okazuje zainteresowanie, więc wyobrażamy sobie, że potrafi budować trwałą bliskość.
Do tego dochodzi błąd potwierdzenia. Kiedy już uznamy kogoś za wyjątkowego, łatwiej zauważamy zachowania potwierdzające nasze przekonanie, a te, które mu przeczą, zaczynamy usprawiedliwiać.
Istnieje jednak jeszcze jeden mechanizm, który szczególnie interesuje mnie w pracy z traumą.
To, co znajome, często wydaje nam się bezpieczne. Ale znajomość nie zawsze oznacza bezpieczeństwo.
Nasze wcześniejsze doświadczenia mogą wpływać na to, jak rozumiemy miłość, bliskość i zainteresowanie. Jeśli troska w rodzinie łączyła się z kontrolą, podobne zachowania w dorosłej relacji mogą początkowo wydawać się naturalne.
Czasami nie rozpoznajemy więc człowieka, lecz znajomy sposób przeżywania emocji.
Nie oznacza to jednak, że każda fascynacja wynika z traumy. Możemy spotkać kogoś, z kim rzeczywiście odnajdujemy niezwykłe porozumienie, wspólne wartości, inspirujące rozmowy i możliwość wzajemnego rozwoju.
Bywa również, że druga osoba trafia w nasze niezaspokojone potrzeby. Daje uwagę, akceptację, zainteresowanie, których wcześniej brakowało. Staje się czymś w rodzaju plasterka na dawną ranę.
Uczucie ulgi jest prawdziwe. Ale czy mówi nam wystarczająco dużo o charakterze tej osoby?
W mojej pracy terapeutycznej ważnym doświadczeniem jest odzyskiwanie neutralności emocjonalnej. Kiedy dawne wzorce przestają wywoływać tak silne reakcje, może pojawić się większa przestrzeń na świadomy wybór.
Nie musimy automatycznie podążać za tym, co znajome. Możemy zapytać siebie: czego naprawdę potrzebuję na obecnym etapie życia?
Obiektywizm w miłości nie oznacza chłodu ani braku uczuć. Oznacza gotowość zobaczenia drugiego człowieka takim, jaki jest, a nie wyłącznie takim, jakim pragniemy go widzieć.
Być może najważniejsze pytanie brzmi: czy naprawdę chcę poznać tę osobę, czy chcę zachować swoje wyobrażenie o niej?
Pełną, rozbudowaną wersję artykułu, wraz z odniesieniami do badań psychologicznych, znajdziesz na mojej stronie:
https://polskipsychologonline.co.uk
Natalia Anna Millichap
Psycholog | Psychotraumatolog | Terapeutka traumy
#Psychologia #Relacje #Trauma #Psychotraumatologia